Ieder voorjaar is het weer hetzelfde trieste nieuws in Zeeland: duizenden ganzen worden vergast. De provincie vindt dit nodig om de overlast voor boeren tegen te gaan. Wij van de SP zeggen: dit is een wrede en kortzichtige aanpak. Het lost het probleem niet op, het verplaatst het alleen maar. Er zijn betere, menselijkere en slimmere alternatieven.

Waarom komen ganzen naar Zeeland?

Ganzen komen niet naar Zeeland om boeren te pesten. Ze komen omdat ons landschap voor hen ideaal is. Nederland heeft veel graslanden die vol staan met eiwitrijk gras – zoals Engels Raaigras –  wat voor ganzen goede voedingsstoffen bevat. Door de intensieve landbouw is er veel meer van dit aantrekkelijke voedsel beschikbaar gekomen op landbouwgrond dan in natte natuurgebieden. Ook zijn er in Zeeland veel waterpartijen waar ganzen kunnen rusten en zich veilig voelen. Kortom: wij hebben ons landschap zelf zo ingericht dat het voor ganzen een perfecte plek is om te eten en te leven.

Hoe werkt dit vergassen van ganzen?

Er is 1 bedrijf in Nederland dat ganzen vangt en doodt in verschillende provincies in Nederland. Dit gebeurt wanneer de ganzen in de rui zijn. Dit is een periode van 3-4 weken, waarin de ganzen en hun jongen niet kunnen vliegen. De volwassen ganzen zijn in de rui en de jongen krijgen voor het eerst veertjes.

De ganzen leven in die ruiperiode vooral op stroken grasland vlakbij water. De volwassen ganzen staan op de uitkijk en de jongen kunnen lekker smikkelen van het gras. Bij onraad springen alle ganzen in het water en denken dat ze dan veilig zijn voor roofdieren.

Grote groepen ganzen worden dan bij elkaar gedreven. In een uitgekozen gebied wordt een grote fuik opgebouwd. De fuik is een hekwerk dat aan het begin tientallen meters breed is, steeds smaller wordt en uitkomt in een vangkraal. De ganzen worden op het water met bootjes bijeengedreven en het land op in de fuik gejaagd.

Lugubere verstikkingsdood

Wanneer er genoeg ganzen in de fuik zitten, worden ze in de gaskar geladen. De ganzen vertrappen elkaar, proberen in blinde paniek te ontsnappen en eenmaal in de kar worden de dieren in grote groepen tegelijk met koolstofdioxide (CO2) vergast.

De 120 seconden durende doodsstrijd is onmenselijk wreed. De gans is een watervogel en kan dan ook lang de adem inhouden. Vergassing met koolstofdioxide zorgt voor stress, angst en pijn. Niet alle ganzen worden gevangen, sommige weten te ontkomen. Deze ganzen moeten het dan maar zien te redden zonder hun soortgenoten en zonder hun familie.

Waarom het vergassen van ganzen niet werkt

Het vergassen van ganzen is niet alleen wreed, het is ook zinloos. Uit onderzoek blijkt dat het doden van ganzen niet leidt tot minder ganzen en ook niet tot minder schade. Sterker nog: ondanks dat er ieder jaar honderdduizenden ganzen worden gedood, neemt het aantal ganzen niet af en ook de schadevergoedingen voor boeren worden ieder jaar hoger.

Dit komt omdat ganzen zich snel voortplanten. Zolang er genoeg voedsel en rustplekken zijn, zullen de lege plekken die door het doden ontstaan, snel weer worden opgevuld door nieuwe jonge ganzen. Het is dus dweilen met de kraan open. Daarnaast veroorzaakt het vergassen veel leed. Ganzen sterven een stressvolle en pijnlijke dood.

Ganzen horen hier

Laten we voorop stellen: ganzen zijn geen criminelen. Het zijn wilde dieren die simpelweg doen waar ze goed in zijn: eten. Ze vliegen naar onze Zeeuwse velden omdat ze daar het lekkerste en makkelijkste voedsel vinden. Het is hun natuur. Door ze te vergassen of af te schieten, straffen we ze voor iets wat natuurlijk gedrag is.

De boer is de dupe

We begrijpen heel goed dat dit voor boeren ontzettend frustrerend is. Zij investeren tijd, geld en moeite in hun gewassen, om dan te zien hoe een groep ganzen hun oogst beschadigt. Dat levert serieuze financiële schade op. De boer is hier de dupe, net zo goed als de ganzen. Het huidige beleid maakt van boeren en ganzen tegenstanders, terwijl we moeten zoeken naar een oplossing die voor beide werkt.

Hoe kunnen we ons landschap aanpassen?

De enige manier om het probleem blijvend op te lossen, is door het landschap slimmer in te richten. We moeten twee dingen doen:

1. Gebieden maken waar ganzen wél welkom zijn: We kunnen speciale ganzenrustgebieden inrichten. Dit zijn plekken met water en voedsel waar ganzen ongestoord kunnen foerageren en rusten. Als ganzen daar genoeg te eten hebben, hebben ze minder reden om naar boerenland te gaan. Deze gebieden kunnen aantrekkelijker gemaakt worden door bijvoorbeeld witte klaver in te zaaien.
2. Boerenland minder aantrekkelijk maken: We kunnen boeren helpen om hun percelen minder interessant te maken voor ganzen. Dat kan op eenvoudige en diervriendelijke manieren:
   • Lasers: Een speciale laser kan ganzen verjagen. De laser is niet schadelijk, maar vinden ganzen wel vervelend, zodat ze wegblijven.
   • Andere gewassen: Het verbouwen van gewassen waar ganzen niet zo dol op zijn, zoals olifantsgras. En door oogstresten onder te ploegen in plaats van te laten liggen. Zet in op lange termijn oplossingen zoals natuur-inclusieve landbouw, zodat grassen en gewassen minder aantrekkelijk zijn voor ganzen.
   • Waterbeheer: Door percelen droger te houden, worden ze minder aantrekkelijk voor ganzen, die de voorkeur geven aan nat land.
   • Verstoren: Het gebruik van vlaggen, linten of waakhonden om ganzen te verjagen.

3. Andere vorm van taxeren van schade:
   Taxaties voor schade aan gewassen zouden moeten plaatsvinden op het moment dat de gewassen zich ook natuurlijk hersteld kunnen hebben. Uit de meeste studies naar schade aan gewassen door ganzen blijkt dat deze niet zo groot is als men vaak doet voorkomen en bovendien vaak medeafhankelijk is van andere factoren. Besparingen op schade-uitkeringen kan de provincie gebruiken voor meer onderzoek naar innovatieve maatregelen die effectief zijn voor een gebiedsgerichte aanpak.
4. Natuurlijke vijanden: de vos
   Ook zijn er mogelijkheden om de natuurlijke vijand, de vos, niet langer te bejagen. In de Oostvaardersplassen is dit beproefd en zeer succesvol. Door het niet langer bejagen van vossen vallen zij de ganzen aan waardoor kieviten en andere vogels een hogere overlevingskans hebben. Een win-win situatie, geen dode vossen en minder overlast van ganzen.

Hoe zorgen we er effectief voor dat ganzen minder op boerenland komen?

De beste aanpak is een combinatie van de bovenstaande maatregelen. We moeten de ganzen als het ware de juiste kant op sturen: weg van de landbouw en naar de plekken die voor hen zijn ingericht.

Dit vraagt om samenwerking tussen boeren, natuurbeheerders en de overheid. De overheid moet het mogelijk maken en boeren ondersteunen bij het nemen van deze maatregelen. Boeren moeten de ruimte en het vertrouwen krijgen om deze methoden toe te passen.

Het is belangrijk te beseffen dat we het probleem nooit helemaal 100% op kunnen lossen. We zullen moeten leren leven met een zeker aantal ganzen. Daarom blijft een eerlijke en eenvoudige schadevergoeding voor boeren essentieel.

Een échte oplossing heeft twee delen

De SP pleit voor een aanpak die verder kijkt dan een kogel of een gascel. Een échte oplossing bestaat uit twee delen die samenwerken:

1. Eerlijke schadevergoeding, zonder gedoe. Allereerst moet de boer die schade lijdt eenvoudig en volledig schadeloos worden gesteld. Geen lange formulieren, maar een duidelijk en rechtvaardig systeem. Dit is de directe, noodzakelijke steun.
2. Slim landschapsbeheer, samen met de natuur. Daarnaast moeten we veel slimmer omgaan met ons landschap. Samen met boeren en natuurbeheerders kunnen we twee dingen doen:
   • Aantrekken: We richten natuurgebieden zo in dat ze aantrekkelijk zijn voor ganzen, met voldoende water en voedsel, zodat ze daar naartoe gaan.
   • Afstoten: We helpen boeren om hun land minder aantrekkelijk te maken voor ganzen met simpele en diervriendelijke methodes. Denk aan het plaatsen van vlaggen, het inzetten van waakhonden, een slim waterpeil of het kiezen van minder aantrekkelijke gewassen. Dit leidt ganzen als vanzelf weg van de landbouwpercelen en naar de plekken waar ze wél welkom zijn.

Op deze manier pakken we het probleem bij de wortel aan. We maken het de ganzen niet moeilijk, maar we leiden ze slim naar plekken waar ze wél welkom zijn.

Tijd voor een nieuwe, slimme aanpak

Het is tijd voor een beleid waarin we niet de natuur bestrijden, maar samenwerken. Een beleid waarin we onze boeren steunen met een eerlijke vergoeding en helpen met slimme preventie.

Wij roepen het Zeeuwse bestuur op: stop met dit zinloze en wrede geweld tegen dieren. Investeer in een humane en slimmere aanpak. Kies voor een eerlijke schaderegeling en werk samen aan een landschap waar ruimte is voor zowel onze boeren als onze natuur. Dat is pas een echte en duurzame oplossing.

Lees alle artikelen over ganzenbestrijding