Fractievoorzitter Ger van Unen legde in de Statenvergadering haar vinger op de zere plek bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2026 en de Jaarstukken 2025. Haar boodschap was helder: stop met blind sturen naar een onzekere toekomst in 2050, los eerst de acute problemen op die Zeeuwen nu dwarszitten. En na de commotie rondom de vijfde gedeputeerde (€1,7 miljoen), komen er nu nog eens vijf directeuren bij (+€1,2 miljoen), plus extra geld voor ondersteuning en pensioenen. “Wordt u niet een beetje topzwaar?” vraagt Van Unen.

Van Unen startte haar betoog met een duidelijke waarschuwing. In de voorjaarsnota komt het jaartal 2050 maar liefst 28 keer voor. Er wordt nu al geld geïnvesteerd in plannen die misschien wel nooit uitgevoerd worden, zoals de komst van twee megakerncentrales. “Geld vastzetten voor de toekomst, niet gebruiken voor de problemen van vandaag,” stelt Van Unen scherp. De SP twijfelt steeds meer of dit plan haalbaar is, gezien de problemen met netcapaciteit, windmolenparken op zee en lokaal verzet.

“Kunnen wij ons niet beter inzetten op het onafhankelijk maken van de Zeeuwen?”

In plaats van te wachten op kerncentrales, vraagt Van Unen zich af waarom de provincie geen steun biedt aan lokale initiatieven. “Kunnen wij ons niet beter inzetten op het onafhankelijk maken van de Zeeuwen? Het mogelijk maken dat de Zeeuwen eenvoudig aan hun eigen batterijen kunnen? Dat ze hun eigen energie opwekken?” Dit zou ruimte op het net creëren voor bedrijven en andere noodbehoeften. Zij roept het college op om in te gaan op het plan om burgers te ondersteunen bij het realiseren van netruimte via buurtinitiatieven.

Topzwaar bestuur en de vraag om actie

De SP blijft kritisch op de kosten van het bestuur. Na de commotie rondom de vijfde gedeputeerde (€1,7 miljoen), komen er nu nog eens vijf directeuren bij (+€1,2 miljoen), plus extra geld voor ondersteuning en pensioenen. “Wordt u niet een beetje topzwaar?” vraagt Van Unen. Met slechts 2.000 extra inwoners in drie jaar tijd is deze groei niet te rechtvaardigen. “Hoeveel méér geld geven we vandaag uit aan de top dan in de vorige periode? De SP is heel benieuwd.”

Daarnaast wijst Van Unen op het overschot op de motorrijtuigenbelasting. Dit geld wordt niet teruggegeven aan de belastingbetaler en ook niet gereserveerd voor wegonderhoud. “Waarom niet? Waarom sparen we niet alvast?”

Een reeks urgenten zorgen: van mobiliteit tot DOW

Het betoog raakte diverse gevoelige punten:

• Mobiliteit: Er zit een staking aan te komen omdat taxichauffeurs oneerlijk worden behandeld bij flexwerk. De SP waarschuwt het college: “Hebben deze signalen u bereikt en wat gaat u er aan doen?” Ook de tijdelijke sluiting van de Westerscheldetunnel baart zorgen; de SP heeft het gevoel dat de situatie onvoorspelbaar is.
• Natuurherstel: Waarom moest er drie jaar gewacht worden terwijl de probleemgebieden bekend waren? “Drie jaar verdere achteruitgang van de natuur.” Bij de Westerschelde durft Van Unen de haven van Antwerpen rechtstreeks aan te spreken: als baggeren doorgaat, helpt zelfs onder water zetten niet. En bij olielekkages moet de veiligheidsregio zelf schermen kunnen inzetten, eventueel gefinancierd door Antwerpen. “Antwerpen de lusten, Zeeland de lasten. Zo is het altijd geweest. Wanneer is het genoeg?”
• Zorg en Werkgelegenheid: De nota schrijft dat de zorg onder druk staat. Welke concrete acties zijn daarvoor? Maar vooral de crisis bij DOW (605 banenverlies) roept directe vragen op. Was het college ingelicht? Is er overleg met de gemeente Terneuzen? Zien zij de impact op toeleveranciers? Moet er een mobiliteitscentrum komen?
• Omada & Wehkamp: Ook de recente overname van het distributiecentrum Omada door Wehkamp op Schouwen-Duiveland kwam langs, met de vraag wat dit betekent voor de lokale werknemers en economie.

Een knipoog naar het echte Zeeland

Ondanks de zware kritiek op bestuurlijke inefficiëntie, politieke spelletjes en dreigende banenverliezen, koos Ger van Unen ervoor om haar betoog met iets positiefs af te sluiten. Ze deed dit met een poëtische reflectie op wat Zeeland echt maakt, als antwoord op de obsessie voor groei in 2050.

“De zee hijgt, als een oude man,
De vogels tjilpen, krijsen,
Insecten zoemen en de schapen blaten.
Alles heeft zijn eigen geluid, in deze perfecte stilte.
Dit is het Zeeland waar ik van houd, waar u van houdt.
Wees zuinig op wat we hebben.”

Met deze woorden legde Ger Van Unen de verantwoordelijkheid bij de Statenleden: maak keuzes die passen bij dit unieke landschap en de mensen die hier wonen, niet alleen bij ambities voor de verre toekomst.

SP Zeeland Voor een Zeeland waar iedereen kan wonen, werken én recreëren.

Lees onze artikelen over leefbaarheid