“Niet voor de troepen uitlopen. Want wíj zijn die troepen. Wij vertegenwoordigen met ons allen de meningen van de Zeeuwen.” Dat zei SP-fractievoorzitter Ger van Unen op 27 februari tijdens de commissie Bestuur. Ze sprak zich duidelijk uit tegen onderdelen van het voorstel voor de Zeeuwse norm weerbare overheid. Haar punt: de echte problemen worden niet opgelost. Maar volksvertegenwoordigers en ambtenaren krijgen wél nieuwe regels opgelegd die niet eens wettelijk kloppen.

Plasterk en de SP: over afdracht en afleiding

Ger begon haar verhaal met een voorbeeld uit het verleden. Voormalig minister Plasterk ergerde zich eraan dat de SP steeds opnieuw de rijkste partij was. Maar dat kwam doordat SP’ers zichzelf niet verrijken. SP-volksvertegenwoordigers zitten niet in de politiek voor het geld. In het verleden lieten SP volksvertegenwoordigers hun vergoedingen rechtstreeks in de partijkas storten. Plasterk moest zes wetten aanpassen om die automatische afdracht te verbieden. En wat veranderde er? SP’ers dragen het nu gewoon zelf af. Er is per saldo dus niks veranderd.

Maar de échte problemen met partijgeld? Die bleven liggen. Partijen die geld krijgen van buitenlandse mogendheden daar geen openheid over geven. Partijen die geld krijgen van bedrijven, die daar misschien wel of misschien niet iets voor terug verwachten. Dáár werd niks aan gedaan.

Dubbele petten: gevaar of kans?

Ger vertelde ook over haar eigen ervaring. Ze was zowel Statenlid als raadslid in Hulst. Nooit heeft ze iets van belangenverstrengeling meegemaakt. Toen haar opvolgster ziek werd, nam ze haar taken tijdelijk weer over. En als ze het over zou moeten doen, zou ze het weer doen. Het had juist voordelen: ze was beter op de hoogte en kon daardoor juist beter haar controlerende werk doen.

Hetzelfde geldt voor ambtenaren van de provincie die ook politiek actief zijn. Ze kennen de wereld van binnenuit. Ze zijn toch professionals? Veel bestuurders en Statenleden zijn zelf ooit ambtenaar geweest. Dat is geen probleem, dat is waardevol. Maar door dit voorstel lopen er nu al maanden mensen met buikpijn rond in het provinciehuis, mensen die zich afvragen: Wordt mijn contract straks verlengd? Maak ik nog kans als ik intern solliciteer? Dat is onnodig en oneerlijk.

Artikel 1.9: mag de kiezer nog kiezen?

Een van de pijnlijkste punten zit in artikel 1.9 van het voorstel. Stel: iemand staat onderaan een lijst, als zogenaamde lijstduwer. Maar zoveel mensen stemmen op haar of hem, dat die persoon via voorkeursstemmen wordt gekozen. Dan kan die persoon volgens deze nieuwe norm haar of zijn zetel niet innemen. Ger noemde dat gewoon wat het is: ondemocratisch en misschien wel kiezersbedrog. En hoogstwaarschijnlijk ook in strijd met de wet.

Het OZO: te veel gewicht op één plek

Het voorstel geeft een grote rol aan het OZO, het samenwerkingsverband van Zeeuwse overheden. Maar in Zeeland werkt het zo: je overlegt vooraf, je bereikt samen een standpunt, en dan spreek je met één stem naar buiten. Door het OZO zo centraal te stellen, ondermijn je juist het draagvlak voor die samenwerking. Dat is jammer, want in het verleden hebben volksvertegenwoordigers en bestuurders samen hard gewerkt aan een eerlijke en sterke overheid. Dat goede mag niet worden weggegooid.

Niet voor de troepen uitlopen

Ger vroeg de Commissaris rechtstreeks: “gaat u dit de volgende keer anders aanpakken?” Want er is al een document in omloop gebracht waar niemand achter stond. Dat leidde tot gedoe en onrust. Terwijl iedereen het eens is over het doel: een integere overheid. Het gaat om de manier waarop. “Niet voor de troepen uitlopen”, zei Ger. “Want wíj zijn die troepen.”

Ze vroeg ook of de plannen voor een ‘lichtere organisatie’ betekenen dat er straks minder mensen bezig zijn met integriteit en ondermijning. Een terechte vraag.

De kernvraag: welk probleem lossen we op?

Ger sloot af met de vraag waar het om draait: wat lossen we hier eigenlijk mee op? Want de echte problemen blijven liggen. Denk aan:

• Agrariërs die meestemmen over landbouwsubsidies die henzelf direct voordeel opleveren.
• Statenleden met banden met organisaties die provinciale subsidies ontvangen.
• Bestuurders die beslissen over projecten waarbij hun eigen netwerk of voormalige werkgevers betrokken zijn.
• Partijen die grote donaties ontvangen van bedrijven die kort daarna een vergunning of opdracht krijgen.
• Commissieleden die adviseren over dossiers waarin ze zelf een financieel belang hebben.

Dát zijn de misstanden die burgers terecht wantrouwig maken. Dít soort belangenverstrengeling ondermijnt het vertrouwen in de overheid. En dit voorstel pakt geen één van die punten aan.

Ger herinnerde de commissie er ook aan: de commissaris en alle aanwezigen hebben bij hun aanstelling gezworen de wet te handhaven. Hoe kun je dan een document ondertekenen dat bij geen enkele rechter stand zal houden? Haar oproep was duidelijk: teken dit document niet, niet met deze inhoud.

Hoogleraar vindt de opgestelde norm tegen dubbele petten onzin

Reactie gemeente Hulst

Reactie Reimerswaal

Reactie Terneuzen